eco-abc | unieszkodliwianie odpadów medycznych i weterynaryjnych

NEWSLETTER

Aby otrzymywać aktualne informacje dotyczące firmy oraz oferty, proszę o wpisanie swojego e-maila.

 
Rzetelna firma
Gepardy Biznesu 2015a

Nowe zapisy SIWZ

Przykładowe zapisy specyfikacji istotnych warunków zamówienia sporządzone w oparciu o przeprowadzane na terenie całej Polski postępowania przetargowe dotyczące unieszkodliwiania zakaźnych odpadów medycznych oraz wprowadzone ustawą o odpadach z 14 grudnia 2012 r. nowe zasady gospodarki odpadami w aspekcie wyboru miejsca unieszkodliwienia odpadów.
 

 Zarówno w poprzednim stanie prawnym jak i obecnie zakaźne odpady medyczne muszą być poddane unieszkodliwieniu. Obecnie obowiązująca ustawa wymaga, aby odpady tego rodzaju zostały termicznie przekształcone w spalarniach odpadów niebezpiecznych (art. 95 ust. 2 ustawy o odpadach) z zachowaniem tzw. zasady bliskości (art. 20 ustawy). Należy wspomnieć, że analogiczny wymóg obowiązywał na gruncie starej ustawy o odpadach.

Pomimo kategorycznego ustawowego obowiązku w ostatnich latach obserwowaliśmy niepokojące zjawisko trafiania zakaźnych odpadów medycznych na wysypiska, do lasów, porzucania przy drodze itd. Winne temu są nierzetelne firmy, które uczestnicząc w postępowaniach przetargowych deklarują unieszkodliwienie odpadów we właściwy sposób, ale tego nie robią. Ponadto niektóre firmy nagminnie łamią zasadę bliskości np. deklarując unieszkodliwianie odpadów w niedziałającej bliskiej instalacji, a w rzeczywistości wożą odpady kilkaset kilometrów dalej. 

Należy wskazać, że pośrednio winne są takiemu stanowi rzeczy także jednostki służby zdrowia, które wybierając wykonawcę nie dochowują należytej staranności podczas  postępowania o udzielenie zamówienia publicznego. Nie jest to spowodowane złą wolą, ale w większości wypadków błędną interpretacją przepisów prawa.

Nie zagłębiając się w gruntowne analizowanie i interpretację prawa należy podkreślić, że przepisy ustawy o odpadach, jako przepisy szczególne, mają pierwszeństwo przed przepisami prawa zamówień publicznych. W szczególności dotyczy to zasady bliskości wskazanej w art. 20 ustawy o odpadach, która znacząco ogranicza jednostki służby zdrowia w ich swobodzie wyboru wykonawcy i miejsca unieszkodliwienia odpadów.

Poprzednio obowiązująca ustawa o odpadach w art. 9 ust. 3-5 wprowadziła w stosunku do zakaźnych odpadów medycznych zasadę bliskości. Obecnie obowiązująca ustawa zawiera podobny zapis w art. 20 ust. 5-6, przy czym zasada bliskości została wzmocniona dodaniem zdania drugiego w art. 20 ust. 6 dotyczącego wymogu posiadania przez instalację przeznaczoną do unieszkodliwiania odpadów wolnych mocy przerobowych.

Obecnie art. 20 ust. 6 w zw. z art. 20 ust 5 wprowadził następującą regułę:

„Zakaźne odpady medyczne i zakaźne odpady weterynaryjne mogą być unieszkodliwiane na obszarze województwa innego niż to, na którym zostały wytworzone, jeżeli odległość od miejsca wytwarzania odpadów do miejsca unieszkodliwienia położonego na obszarze innego województwa jest mniejsza niż odległość do miejsca unieszkodliwienia położonego na obszarze tego samego województwa. Dopuszcza się unieszkodliwienie zakaźnych odpadów medycznych i zakaźnych odpadów weterynaryjnych na obszarze województwa innego niż to, na którym zostały wytworzone, w najbliżej położonej instalacji, w przypadku braku instalacji do unieszkodliwiania tych odpadów na obszarze danego województwa lub gdy istniejące instalacje nie mają wolnych mocy przerobowych.”

Jak już wskazano wyżej, zdanie drugie tego przepisu jest nowością i zostało wprowadzone po to by walczyć z dotychczasową praktyką posługiwania się w przetargach przez nierzetelnych wykonawców decyzjami niedziałających instalacji. Daje to jednostkom służby zdrowia uprawnienie, ale jednocześnie nakłada także obowiązek sprawdzenia czy instalacja zaoferowana przez wykonawcę działa i czy ma wolne moce przerobowe niezbędne do wykonania zamówienia.

Pierwszym i jednocześnie najważniejszym etapem sprawdzania wykonawców są ich oferty składane zgodnie ze specyfikacją istotnych warunków zamówienia (SIWZ). Z tego powodu bardzo ważne jest, aby w SIWZ zamawiający zawarł zapisy odnoszące się do wymogów zasady bliskości i by zagwarantował sobie możliwość weryfikacji wykonawców pod tym względem.

Poniżej przedstawiono przykładowy zapis SIWZ dotyczący warunku udziału w postępowaniu uwzględniający wymóg zasady bliskości:

„O udzielenie zamówienia mogą ubiegać się wykonawcy, którzy:

 1) spełniają warunki, dotyczące posiadania uprawnień do wykonywania działalności w zakresie transportu i unieszkodliwiania zakaźnych odpadów medycznych, zgodnie z ustawą z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach,

 2) dysponują odpowiednim potencjałem technicznym oraz osobami zdolnymi do wykonania zamówienia. 

 Zamawiający będzie oceniał spełnienie ww. warunków udziału w postępowaniu w oparciu o dołączone do oferty:

 ad 1) 

 - oświadczenia wykonawcy, że zamierza unieszkodliwiać odpady medyczne w instalacji  położonej w … (adres instalacji) w województwie …, tj. w odległości … km od zamawiającego, która na dzień złożenia oferty posiada wole moce przerobowe pozwalające w całości unieszkodliwić odpady odebrane od zamawiającego,

 - decyzji zezwalającej na prowadzenie działalności w zakresie transportu i unieszkodliwiania zakaźnych odpadów medycznych we wskazanej w oświadczeniu instalacji,

 - odpowiednich wypisów zaświadczających o prowadzeniu działalności gospodarczej w zakresie objętym zamówieniem na transport i unieszkodliwianie odpadów,

 ad 2) 

 - wykazu posiadanych linii technicznych w zakładzie unieszkodliwiania odpadów wraz z podaniem ich aktualnej maksymalnej miesięcznej/rocznej wydajności.”

Zamawiający w celu wyboru oferty gwarantującej wykonanie usługi w sposób rzetelny i zgodny w przepisami prawa powinien, oprócz ww. wymogów podmiotowych zawrzeć w SIWZ min. wymóg przedmiotowy odnoszący się do jakości wykonywanych usług, wskazując że:

 „Zamawiający wymaga, aby oferowana usługa została wykonana w sposób rzetelny, zgodny z przepisami prawa i powodowała jak najmniejsze zagrożenie dla zdrowia i życia ludzi oraz środowiska naturalnego. W celu potwierdzenia, że usługa transportu i unieszkodliwienia odpadów zostanie wykonana należycie i zgodnie z postawionymi wymogami Zamawiający żąda dołączenia do oferty certyfikatu wdrożenia i stosowania zintegrowanego systemu zarządzania zgodnego z normami PN-EN ISO 9001:2009, PN-EN ISO 14001:2005, PN-N 18001:2004 lub równoważnego”

Ważne jest także, aby zamawiający mógł w trakcie postępowania o udzielenie zamówienia zweryfikować złożone w ofertach oświadczenia wykonawców. W tym celu można w SIWZ zawrzeć zapis, iż:

 „Zamawiający zastrzega, że w przypadku jakichkolwiek wątpliwości powziętych w stosunku do złożonych w ofercie oświadczeń może zwrócić się o udzielenie stosownych informacji do właściwego ze względu na miejsce położenia zakładu unieszkodliwiania wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska”.

 Jest to o tyle istotne, że WIOŚ zawsze posiada aktualne informacje, czy dana instalacja działa czy też nie. Pozwoli to wykluczyć min. nieuczciwych wykonawców, którzy chcieliby się posłużyć decyzjami niedziałających instalacji.

Ponadto zamawiający zobowiązany jest kontrolować wykonanie zamówienia w aspekcie zgodności z ustawą o odpadach oraz złożoną ofertą. W tym celu podejmuje się w trakcie wykonywania umowy czynności sprawdzające, ale istotne jest, aby już w SIWZ oraz umowie zawrzeć odpowiednie zapisy pozwalające zastosować sankcje wobec nieuczciwych wykonawców. Dlatego też poniżej przedstawione zastrzeżenia powinny znaleźć się w SIWZ:

 „Zamawiający zastrzega, że w trakcie wykonywania usługi może żądać od Wykonawców potwierdzenia unieszkodliwienia odpadów w instalacji wskazanej w ofercie”

Natomiast w umowie powinna znaleźć się odpowiednia sankcja za łamanie zasady bliskości, postanowień umowy i oferty:

 „W przypadku ustalenia, że wykonawca narusza postanowienia umowy w zakresie miejsca unieszkodliwiania odpadów i unieszkodliwia odpady z naruszeniem zasady bliskości o której mowa w art. 20 ust. 5,6 ustawy o odpadach, zamawiający, po uprzednim wezwaniu wykonawcy do zaprzestania naruszeń,  ma prawo rozwiązać umowę bez wypowiedzenia.”

Na zakończenie należy podkreślić, że wskazane w niniejszym opracowaniu uwagi są jedynie skróconą interpretacją aktualnie obowiązujących przepisów dotyczących zasady bliskości i sugestią prawidłowego ich stosowania, min. przy organizowaniu przetargów na udzielenie zamówienia publicznego. Podane wymogi SIWZ odnoszą się jedynie do zasady bliskości i nie stanowią pełnego opracowania w zakresie wymogów stawianych wykonawcom w postępowaniach o udzielenie zamówienia publicznego.